Afraeisma Copy

Het Fries Muse­um toont nieuw werk van Afra Eis­ma onder de titel Your silence will not pro­tect you”. Het is een uit­bundi­ge mul­ti­me­di­ale ten­toon­stelling. In een heel eigen beeld­taal en met een boodschap. 

Een vreemd onder­aards gerom­mel klinkt door de kabi­net­ten die het Fries Muse­um heeft ingeruimd voor de exposi­tie van kun­ste­naar Afra Eis­ma (1993). Op zoek naar de bron van dat gelu­id beland je in een donker zaalt­je waarin een grote, fraai uit­gelichte instal­latie staat. Het is een komvormig object van enkele vierkante meters groot, dat sterk doet denken aan een inwendig orgaan. Een los­gesne­den hart miss­chien, met de sla­gader­lijke restanten er nog aan? Het geheel wordt gedra­gen door een zeven­tal fel­gek­leurde armen die gemaakt zijn van ver­schil­lende stof­fen: wol, katoen, fluweel en zijde. Of die armen met hun langvin­gerige han­den het orgaan bela­gen of juist koesteren, is nog niet goed te bepalen. Een klein luid­spreker­box­je in de hoek van de ruimte, geschilderd in de kleur van de donkere wan­den, brengt het donkere gelu­id voort.

Het object blijkt een maag te ver­beelden, het gebrom staat voor het knor­ren ervan. Een gelu­id dat mensen nogal eens in ver­legen­heid brengt. Aan deze op zich onschuldige blijk van inner­lijk lev­en geeft Eis­ma een bredere beteke­nis. Via de maag doen oergevoe­lens van zich spreken: ver­liefd­heid, span­ning, angst, honger. Niks om je voor te schamen. Sterk­er nog: je moet die emoties juist omar­men. De wandtekst meldt: Vol­gens Eis­ma is het tijd om onze gevoe­lens juist wél te lat­en horen en ze te gebruiken om de wereld te ver­beteren, want: Your silence will not pro­tect you”.’

Deze uit­spraak heeft Eis­ma ontleend aan het werk van de Caraïbisch-Amerikaanse auteur Audre Lorde, die vaak sprak over fem­i­nisme, racisme en sek­sisme. Een van haar speech­es droeg de titel: The Trans­for­ma­tion of Silence into Lan­guage and Action’. Eis­ma geeft stem aan haar stilte via kun­st in de vorm van kleurige instal­laties, wand­tapi­jten en keramiek. 

Emoties vor­men het uit­gangspunt van de exposi­tie. De eerste ruimte is gewi­jd aan woede. Op een ovalen tapi­jt waarin veel rood is ver­w­erkt, zijn kwaadge­mut­ste’ fig­uren druk in de weer om andere het lev­en zuur te mak­en. Maar Eis­ma maakt duidelijk dat het beter is met elka­ar te prat­en dan elka­ar achter­na te zit­ten. Ten­min­ste, dat is de bood­schap van de vele keramieken zon­nebloe­men met hun open mon­den die boven het grote woede­tapi­jt’ aan de omrin­gende muren beves­tigd zijn.

Maar prat­en heeft alleen maar zin als er naar je geluis­terd wordt. Om dat te benadrukken, heeft de kun­ste­naar In het vol­gende kabi­net een groot aan­tal keramieken oren aan de wan­den beves­tigd in com­bi­natie met ver­stilde keramieken gezicht­en. Alleen via prat­en en luis­teren kom je verder met elka­ar, wil Eis­ma zeggen.

Een leuk detail is dat Eis­ma haar sprek­ende zon­nebloe­men, luis­terende oren en ver­stilde gezicht­en aan de wan­den heeft beves­tigd met duidelijk zicht­bare schroefhak­en. Alsof ze wil benadrukken dat haar bood­schap gaat over heel ele­men­taire zak­en. De ver­beeld­ing ervan is echter buitenge­woon vin­d­in­grijk, ver­rassend en kleur­rijk.

In het uni­ver­sum van Eis­ma is volop ruimte voor uiteen­lopende fig­uren. Groot en klein, effen of juist bont, gemaakt van wol of van klei, som­mige hebben één hoofd, andere twee, ze zijn menselijk of dier­lijk… Het is alles van een car­navaleske veelz­i­jdigheid en uit­bundigheid.
Op de lange schei­d­ingswand tussen de eerste twee kabi­net­ten hangt een vele meters lang tapi­jtwerk: een boot waarop alle fig­uren uit de exposi­tie hun plek gevon­den lijken te hebben. Het ziet er heel har­monieus uit. Hoe raar een figu­urt­je er ook uitzi­et, het mag er zijn, het wordt door de andere geac­cepteerd.
De wezen­t­jes keren op ver­schil­lende plekken in de ten­toon­stelling terug. Zo is er een vrien­delijk ogend hon­dachtig figu­urt­je met vijf poten dat Knoop­je heet. Die hangt groot en geï­soleerd op een eigen muur maar komt ook voor in een aan­tal andere tafer­e­len. Als je daar oog voor kri­jgt, doe je leuke ont­dekkin­gen. Zo blijkt Knoop­je zich bijvoor­beeld te ont­pop­pen als de noeste bescher­mer van een gezin­net­je dat vlucht voor een boosaardig wezen.

Er zijn ook terugk­erende motieven, met als belan­grijk­ste de maag. In het lichaam van veel fig­uren heeft Eis­ma expli­ci­et een maag ver­w­erkt: een ovaal vlak waarin zich van alles kan afspe­len. Zo zie je in de maag van een van de fig­uren twee wezen­t­jes rond een kam­pvu­urt­je zit­ten. Een vuurt­je dat vast en zek­er de liefde ver­beeldt.

Afra Eis­ma studeerde aan de Konin­klijke Acad­e­mie voor Beeldende Kun­sten in Den Haag in de tijd dat Hanne Hage­naars daar werk­te. Hage­naars, die onlangs afscheid nam als con­ser­va­tor van het Fries Muse­um, was zo gecharmeerd van het werk van Eis­ma dat ze vond dat de kun­ste­naar een muse­ump­re­sen­tatie ver­di­ende. Haar werk straalt van opti­misme en lev­enslust. Het gaat over liefde, vriend­schap, de zin van het lev­en en de dilemma’s die daar bij horen. En ze weet dat alti­jd te ver­tal­en op een manier waarin iedereen zich kan herkennen.’

Koorddanser tussen de bergtoppen, recensie expo van Taus Makhacheva in het Fries Museum

lees meer

Recensie van de expositie van Taus Makhacheva in de Leeuwarder Courant, door Gitte Brugman

lees meer

Artic Fever / Poolkoorts

lees meer

recensie Other.Worldy **** in de Volkskrant door Anna van Leeuwen

lees meer

The making-of van de expositie Other.Worldy in het Fries Museum

lees meer

Introductie van de tentoonstelling Other.Worldy

lees meer