Afraeisma Copy

Het Fries Muse­um toont nieuw werk van Afra Eis­ma onder de titel Your silence will not pro­tect you”. Het is een uit­bundi­ge mul­ti­me­di­ale ten­toon­stelling. In een heel eigen beeld­taal en met een boodschap. 

Een vreemd onder­aards gerom­mel klinkt door de kabi­net­ten die het Fries Muse­um heeft ingeruimd voor de exposi­tie van kun­ste­naar Afra Eis­ma (1993). Op zoek naar de bron van dat gelu­id beland je in een donker zaalt­je waarin een grote, fraai uit­gelichte instal­latie staat. Het is een komvormig object van enkele vierkante meters groot, dat sterk doet denken aan een inwendig orgaan. Een los­gesne­den hart miss­chien, met de sla­gader­lijke restanten er nog aan? Het geheel wordt gedra­gen door een zeven­tal fel­gek­leurde armen die gemaakt zijn van ver­schil­lende stof­fen: wol, katoen, fluweel en zijde. Of die armen met hun langvin­gerige han­den het orgaan bela­gen of juist koesteren, is nog niet goed te bepalen. Een klein luid­spreker­box­je in de hoek van de ruimte, geschilderd in de kleur van de donkere wan­den, brengt het donkere gelu­id voort.

Het object blijkt een maag te ver­beelden, het gebrom staat voor het knor­ren ervan. Een gelu­id dat mensen nogal eens in ver­legen­heid brengt. Aan deze op zich onschuldige blijk van inner­lijk lev­en geeft Eis­ma een bredere beteke­nis. Via de maag doen oergevoe­lens van zich spreken: ver­liefd­heid, span­ning, angst, honger. Niks om je voor te schamen. Sterk­er nog: je moet die emoties juist omar­men. De wandtekst meldt: Vol­gens Eis­ma is het tijd om onze gevoe­lens juist wél te lat­en horen en ze te gebruiken om de wereld te ver­beteren, want: Your silence will not pro­tect you”.’

Deze uit­spraak heeft Eis­ma ontleend aan het werk van de Caraïbisch-Amerikaanse auteur Audre Lorde, die vaak sprak over fem­i­nisme, racisme en sek­sisme. Een van haar speech­es droeg de titel: The Trans­for­ma­tion of Silence into Lan­guage and Action’. Eis­ma geeft stem aan haar stilte via kun­st in de vorm van kleurige instal­laties, wand­tapi­jten en keramiek. 

Emoties vor­men het uit­gangspunt van de exposi­tie. De eerste ruimte is gewi­jd aan woede. Op een ovalen tapi­jt waarin veel rood is ver­w­erkt, zijn kwaadge­mut­ste’ fig­uren druk in de weer om andere het lev­en zuur te mak­en. Maar Eis­ma maakt duidelijk dat het beter is met elka­ar te prat­en dan elka­ar achter­na te zit­ten. Ten­min­ste, dat is de bood­schap van de vele keramieken zon­nebloe­men met hun open mon­den die boven het grote woede­tapi­jt’ aan de omrin­gende muren beves­tigd zijn.

Maar prat­en heeft alleen maar zin als er naar je geluis­terd wordt. Om dat te benadrukken, heeft de kun­ste­naar In het vol­gende kabi­net een groot aan­tal keramieken oren aan de wan­den beves­tigd in com­bi­natie met ver­stilde keramieken gezicht­en. Alleen via prat­en en luis­teren kom je verder met elka­ar, wil Eis­ma zeggen.

Een leuk detail is dat Eis­ma haar sprek­ende zon­nebloe­men, luis­terende oren en ver­stilde gezicht­en aan de wan­den heeft beves­tigd met duidelijk zicht­bare schroefhak­en. Alsof ze wil benadrukken dat haar bood­schap gaat over heel ele­men­taire zak­en. De ver­beeld­ing ervan is echter buitenge­woon vin­d­in­grijk, ver­rassend en kleur­rijk.

In het uni­ver­sum van Eis­ma is volop ruimte voor uiteen­lopende fig­uren. Groot en klein, effen of juist bont, gemaakt van wol of van klei, som­mige hebben één hoofd, andere twee, ze zijn menselijk of dier­lijk… Het is alles van een car­navaleske veelz­i­jdigheid en uit­bundigheid.
Op de lange schei­d­ingswand tussen de eerste twee kabi­net­ten hangt een vele meters lang tapi­jtwerk: een boot waarop alle fig­uren uit de exposi­tie hun plek gevon­den lijken te hebben. Het ziet er heel har­monieus uit. Hoe raar een figu­urt­je er ook uitzi­et, het mag er zijn, het wordt door de andere geac­cepteerd.
De wezen­t­jes keren op ver­schil­lende plekken in de ten­toon­stelling terug. Zo is er een vrien­delijk ogend hon­dachtig figu­urt­je met vijf poten dat Knoop­je heet. Die hangt groot en geï­soleerd op een eigen muur maar komt ook voor in een aan­tal andere tafer­e­len. Als je daar oog voor kri­jgt, doe je leuke ont­dekkin­gen. Zo blijkt Knoop­je zich bijvoor­beeld te ont­pop­pen als de noeste bescher­mer van een gezin­net­je dat vlucht voor een boosaardig wezen.

Er zijn ook terugk­erende motieven, met als belan­grijk­ste de maag. In het lichaam van veel fig­uren heeft Eis­ma expli­ci­et een maag ver­w­erkt: een ovaal vlak waarin zich van alles kan afspe­len. Zo zie je in de maag van een van de fig­uren twee wezen­t­jes rond een kam­pvu­urt­je zit­ten. Een vuurt­je dat vast en zek­er de liefde ver­beeldt.

Afra Eis­ma studeerde aan de Konin­klijke Acad­e­mie voor Beeldende Kun­sten in Den Haag in de tijd dat Hanne Hage­naars daar werk­te. Hage­naars, die onlangs afscheid nam als con­ser­va­tor van het Fries Muse­um, was zo gecharmeerd van het werk van Eis­ma dat ze vond dat de kun­ste­naar een muse­ump­re­sen­tatie ver­di­ende. Haar werk straalt van opti­misme en lev­enslust. Het gaat over liefde, vriend­schap, de zin van het lev­en en de dilemma’s die daar bij horen. En ze weet dat alti­jd te ver­tal­en op een manier waarin iedereen zich kan herkennen.’

Recensie van de expositie van Taus Makhacheva in de Leeuwarder Courant, door Gitte Brugman

lees meer

Artic Fever / Poolkoorts

lees meer

recensie Other.Worldy **** in de Volkskrant door Anna van Leeuwen

lees meer

The making-of van de expositie Other.Worldy in het Fries Museum

lees meer

Introductie van de tentoonstelling Other.Worldy

lees meer