Het Parool
29 juni 2017

Eige­naar: Jan Dietvorst (63), pro­gram­ma­mak­er Par­adiso en kun­ste­naar
Wat: een doorzichtige plas­tic zak met een wit T-shirt, een mensen­schedel en rijst
Van: kun­ste­naar Roy Villevoye
Titel: Basics, 2001
Afkomst: Gekre­gen van de kun­ste­naar met wie Jan Dietvorst nu samen exposeert Argos in Brussel

Het werk Basics was een cadeau van de kun­ste­naar en ik beschouw het als een vari­ant op een grafgift, dat zijn voor­w­er­pen die een overleden per­soon meekri­jgt in het graf. Het voed­sel, de kled­ing en de schedel zelf zit­ten in een plas­tic zak, die bescherming sym­bol­iseert.
Roy maak­te in 1995 een vari­ant van dit werk en toen begreep ik als in een flits wat hij aan het doen was. In die zak zat­en gek­leurd papi­er, een dot stopverf, mensen­haar en een schedel. Het samen­bren­gen van echte din­gen die met elka­ar een beteke­nis gener­eren ja, dat is de basis van zijn kun­ste­naarschap. Waanzin­nig rad­i­caal en tegelijk ook zo een­voudig.
Ik ben goed bevriend met de kun­ste­naar en samen maak­ten we vijf reizen naar de Asmat, een volk in Nieuw-Guinea. Het was zo vanzelf­sprek­end om tij­dens het reizen samen te werken dat we er tien films hebben gemaakt.
Nog steeds hebben de Asmat een lev­endi­ge uitwissel­ing met de vooroud­ers omdat de gestor­ve­nen invloed op de lev­en­den hebben. Een man in een film van Roy denkt dat zijn blind­heid komt door­dat zijn vad­er per ongeluk een vooroud­er heeft beledigd. Om de hen te vriend te houden bestaan er ingewikkelde voorschriften en taboes. De schedels van belan­grijke mensen werd alti­jd gekoes­terd en soms ver­sierd, als een relik­wie. Vroeger lagen ze in het huis en bij feesten hangen de Asmat die schedels rond hun nek. Het bot kreeg een glim­mend pati­na van de vele keren dat ze zijn opgepakt en aanger­aakt. Maar nu zie ze je niet meer, alle­maal verkocht en verd­we­nen.
Deze zak met een mensen­schedel kun je opvat­ten als een vooroud­er­schedel waar­voor wordt gezorgd wordt. Ik heb geen idee waar de schedel van­daan komt, niet uit Nieuw-Guinea want die mogen de grens niet meer over.

foto’s Char­lotte van Odijk